Internet ma’lumotlarni tarqatish va qabul qilishning asosiy instrumentiga aylangani ortidan butun dunyoda faktcheking ko‘nikmalarini egallash zarurati tan olina boshladi. “Faktlarni qanday tekshirish kerak?” degan savol bugun tez-tez quloqqa chalinmoqda. Quyida “Google Trends” tomonidan noto‘g‘ri ma’lumotlar…
RuknInstrumentlar
Sun’iy yo‘ldosh tasvirlarini topish va ulardan foydalanish uchun manbalar
Sputniklar tadqiqotchi jurnalistlar uchun kerakli vositadir. Jurnalistlar sun’iy yo‘ldosh tasvirlari va masofadan zondlash ma’lumotlari yordamida jamiyatning ko‘plab muammolari: daraxtlarning kesilishi va o‘rmon yong‘inlari, pandemiya va iqlim o‘zgarishi xavfi, qullik va ommaviy qamoqqa olishlar kabi mavzularni…
Ovozli feyklarni qanday farqlash mumkin?
GIJN turli mazmun va shakldagi feyklarni qanday fosh qilish mumkinligi haqida maqolalarni ulashib boradi. Xususan, loyiha reportyori Rovan Filp ovozli fekylarni aniqlash vositalari haqida material tayyorladi. Factchecknet.uz uning barcha uchun aktual qismlarini tarjima qilgan holatda…
O‘zbekistondagi internet foydalanuvchilari uchun faktlarni tekshirishning besh qoidasi
Factchecknet.uz siz uchun axborot maydonida yaxshiroq harakatlanishingizga yordam beradigan qoidalarni tayyorladi. Ushbu qoidalar manipulyatorlar tuzog‘iga tushib qolmaslik va onlayn firibgarlar qurboni bo‘lishdan saqlanishga yordam beradi. Axborot savodxonligingizni oshiring, bu sizga voqealardan xabardor bo‘lishga va yolg‘on…
ChatGPTchi jurnalistlarga tavsiyalar
ChatGPT kabi sun’iy intellektdan foydalanadigan kontent mualliflari o‘zlari yaratayotgan kontentning to‘g‘ri va ishonchliligini ta’minlashlari muhimdir. Bu yerda AIdan foydalanadigan kontent yaratuvchilar uchun ayrim tavsiyalar berilgan: 1. Ishonchli manbalardan foydalaning: ishonchli veb-saytlar, axborot agentliklari yoki hisobotlardagi…
Korporatsiyalar va ularning egalari haqidagi ma’lumotlarni qidirish imkoniyatlari
Tergovchi jurnalistlar korporatsiyalarni javobgarlikka torttirish amaliyotida muhim rol o‘ynaydilar: kompaniyalar va ularning egalari bilan chuqur tanishish orqali ular mehnatni suiiste’mol qilish, atrof-muhitni zararlantirish, korporativ jinoyatchilik va boshqa salbiy holatlarni fosh qiladilar. Yuridik shaxslarning davlat reyestri,…
Sizga faktchekerdek fikrlashga yordam beruvchi 5 o‘yin
Ba’zi o‘yinlar foydalanuvchilarni soxta yangiliklar generatorlari – yaratuvchisi o‘rniga qo‘yadi va qanday manbalarga ishonish kerakligini o‘rgatadi. Bunday o‘yinlar odamlarda faktlarni tekshirishning muhim ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan. Agar siz yaxshiroq fakt tekshiruvchisi bo‘lishni istasangiz, sinab ko‘rishingiz kerak…
“Google Factcheck Explorer” bilan feyklarni fosh etamiz
Faktlar tekshiruvi sohasida faoliyat boshlagan muallif bu yo‘nalishda qo‘l keladigan usullar, yo‘nalishlar va isntrumentlar haqida ma’lumotga ega bo‘lishi muhim. Bu uning ishini yengillashtiradi. Shu boisdan saytimizda faktchek materiallar bilan bir qatorda soha bilan bog‘liq ta’lim…
Table Capture: veb-saytdan ma’lumotlarni qanday yig‘ish mumkin
Ma’lumot to‘plash material yaratishning asosiy bosqichlaridan biridir. Hatto matn uchun eng mohir g‘oyangiz bo‘lsa ham, matn uchun dastlabki ma’lumotlar talab qilinadi. Agar tayyor ma’lumotlar to‘plami (jadval ko‘rinishidagi ma’lumotlar) bo‘lmasa yoki uning ishonchliligini tekshirish zarurati bo‘lsa,…