Maxfiy brauzerlar, shuningdek, inkognito yoki anonim brauzerlar, foydalanuvchilar maxfiyligini va ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash maqsadida ishlab chiqilgan brauzerlardir. Dastlab, “Google”, “Mozilla” kabi yirik brauzer ishlab chiqaruvchilari tomonidan taqdim etilgan bu funksiya, foydalanuvchilarga veb-sahifalarni ko‘rib chiqish jarayonida tarix, cookie-fayllar yoki kechiktirilgan ma’lumotlarni qoldirmaslik imkonini beradi.
Ma’lumotlar to‘plash amaliyotlarining kengayishi va kibertahdidlarning oshishi bilan maxfiy brauzerlar shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishda zarur vositaga aylandi. Oddiy veb-brauzerlar tez-tez foydalanuvchi ma’lumotlarini saqlaydi, bu esa reklama beruvchilar, uchinchi tomon kuzatuvchilari yoki yomon niyatli shaxslar tomonidan foydalanilishiga olib kelishi mumkin. Maxfiy brauzerlar bunday ma’lumotlarning saqlanishining oldini oladi, bu esa foydalanuvchilarga quyidagi afzalliklarni ta’minlaydi:
- reklama beruvchilarning kuzatuvini kamaytiradi;
- ma’lumotlar buzilishi xavfini minimallashtiradi;
- sensitiv onlayn faoliyatlarni maxfiy saqlaydi.
Maxfiy brauzerlar turlari:
1. Inkognito rejimi (Oddiy brauzer funksiyasi): “Chrome” va “Edge” kabi brauzerlarda mavjud bo‘lgan inkognito rejimi vaqtinchalik tarix, cookie-fayllar va forma ma’lumotlarini qurilmada saqlanishining oldini oladi. Biroq bu foydalanuvchi faoliyatini ISP yoki veb-saytlardan yashirmaydi.
2. “Tor” brauzeri: “Tor” brauzeri trafikni shifrlangan tarmoq orqali yo‘naltiradi, bu esa foydalanuvchining IP manzilini yoki faoliyatini kuzatishni qiyinlashtiradi. Bu brauzer kuzatuv va senzuradan himoya qilishda kuchli himoya ta’minlangani uchun maxfiylikni jiddiy qadrlaydiganlar orasida mashhur.
3. “Brave” brauzeri: “Brave” reklama va kuzatuvchilarni avtomatik ravishda bloklash orqali maxfiylikka e’tibor qaratadi. Shuningdek, yanada katta maxfiylik uchun “Tor” tarmog‘idan foydalanish imkoniyatini ham taqdim etadi.
4. “DuckDuckGo” maxfiy brauzeri: bu mobil brauzer foydalanuvchining maxfiyligini ustuvor qilib, uchinchi tomon kuzatuvchilarini bloklaydi va mumkin qadar shifrlangan aloqalarni ta’minlaydi. U “DuckDuckGo” qidiruv tizimi bilan muvofiqlashtirilgan bo‘lib, foydalanuvchi so‘rovlarini kuzatmaydi.
5. “Epic” maxfiy brauzeri: “Epic” “Chromium”ga asoslangan bo‘lib, o‘rnatilgan VPN yordamida uchinchi tomon kuzatuvchilarni bloklaydi va ma’lumotlarni saqlamaslik siyosatini qo‘llaydi. U barcha sessiyalar maxfiy bo‘lishini va brauzer yopilganda ma’lumotlar o‘chirilishini ta’minlaydi.
Bugungi kunda shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish muhim ahamiyatga ega. Maxfiy brauzerlar foydalanuvchilarni kuzatuvdan va ma’lumotlarning o‘zlashtirilishidan himoya qilish orqali onlayn maxfiylikni ta’minlaydi.
Qo‘shimcha o‘qish uchun havolalar:
- https://privacytests.org/
- https://www.researchgate.net/publication/356726373_Browsers’_Private_Mode_Is_It_What_We_Were_Promised
- https://www.usenix.org/event/sec10/tech/full_papers/Aggarwal.pdf
- https://www.researchgate.net/publication/323471316_Is_Private_Browsing_in_Modern_Web_Browsers_Really_Private
- https://cdt.org/wp-content/uploads/privacy/20081022_browser_priv.pdf