O‘zbekistonda ishchilar endi ish kuni tugashi bilanoq maosh oladimi?

Telegram-kanallarda barcha xodimlar uchun “rasmiy” kunlik ish haqi to‘lash tizimi joriy etilgani haqida xabarlar tarqaldi. Unda aytilishicha, elektron mehnat shartnomasi va raqamli platformadagi elektron hamyon mavjud bo‘lsa, ish haqi ishlangan kunning o‘zida to‘lanadi. Bu tartib prezident qarori bilan mustahkamlangani ham da’vo qilinmoqda.

Factchecknet.uz ushbu bayonotni o’rganib chiqdi

XULOSA: QISMAN TO‘G‘RI

Ha, prezidentning 2025-yil 12-avgustdagi PQ-247-sonli qarori bilan haqiqatan ham tajriba tariqasida raqamli platformalar orqali » ishlangan kunning o‘zida» ish haqini to‘lash mexanizmi joriy etilmoqda. Biroq bu «endi mamlakatdagi barcha ishchilar har kuni ish haqi oladi» degani emas. Mexanizm ixtiyoriy bo‘lib, raqamli platformalar orqali ishlaydi va bir qator shartlar bajarilgandagina qo‘llaniladi. Ish haqini to‘lashning asosiy qoidalari avvalgidek Mehnat kodeksi bilan belgilanadi (kamida har yarim oyda bir marta to‘lanadi).

Hujjatda aslida nimalar belgilangan

– PQ-247 qarori xodimlarga ish haqlarini “o‘sha kunning o‘zida” to‘lash mexanizmini tajriba sifatida joriy etishni nazarda tutadi. Bu umumiy majburiy norma emas.

– Mexanizmni qo‘llash uchun uchta shart bajarilishi lozim:

1. xodim bilan elektron mehnat shartnomasi tuzilgan bo‘lishi;

2. xodimning raqamli platformada elektron hamyoni mavjudligi;

3. ish beruvchi soliq intizomiga rioya qilishi (soliqlar va yig‘imlarni hisoblashi va to‘lashi).

Ushbu talablar qarorda bevosita ko‘rsatilgan.

– Mexanizm ixtiyoriylik asosida joriy etiladi va ish beruvchini mehnat qonunchiligining boshqa normalarini bajarishdan ozod qilmaydi. Ya’ni, kundalik to‘lovlarga ulanish umumiy majburiyat emas, balki tomonlarning tanlovidir.

– Raqamli platformaning vazifasi: platforma operatori xodimlarga «shu kunning o‘zida» sxemasi bo‘yicha haq to‘lash uchun to‘lov vositalarini taqdim etadi va mexanizm to‘liq ishlashi uchun davlat axborot tizimlari bilan integratsiyani ta’minlaydi.

– Qarorga ko‘ra, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun raqamli platformalar (elektron hamyonlar, hujjatlar, hisob-kitoblar) orqali faoliyat yuritishga imkon beruvchi maxsus huquqiy rejim joriy etilmoqda. Ushbu rejim 2030-yil 31-dekabrgacha amal qiladi va platformalarning funksional imkoniyatlarini batafsil tavsiflaydi (elektron hamyonlar, SMS yoki biometriya orqali elektron raqamli imzosiz hujjatlar, soliq organlari bilan integratsiya va boshqalar). Shuningdek, bu yo‘nalish prezidentning rasmiy veb-saytidagi xabarnomada ham o‘z aksini topgan.

Qonun bo‘yicha nimalar o‘zgarishsiz qoladi

O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi ish haqi har yarim oyda kamida bir marta, qoida tariqasida, 16 kundan ko‘p bo‘lmagan tanaffus bilan ikki bosqichda (avans va qolgan qism) to‘lanishini talab qiladi. Bu «o‘sha kuni» tajriba-sinov mexanizmida ishtirok etmagan barcha uchun asosiy kafolatdir.

«Rasmiy ravishda: ishchilar endi ish kunidan keyin darhol maosh olishadi» degan ibora chalg‘ituvchi. Aslida, elektron mehnat shartnomasi va elektron hamyon mavjud bo‘lganda, soliq qoidalariga rioya qilgan holda, raqamli platformalar orqali ixtiyoriy ravishda kunlik to‘lovlarni amalga oshirishga ruxsat berilgan va tajriba-sinov boshlangan. Qolgan barcha uchun avvalgidek Mehnat kodeksi normalari amal qiladi: har oyda kamida ikki marta haq to‘lanadi.