Oʻzbekiston Respublikasi sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining rasmiy telegram kanalida fast-foodlar aqliy zaiflikni keltirib chiqarishi mazmunidagi videolavha joylandi.
Faktcheknet.uz ushbu xabarda keltirilgan faktlarni tekshirdi.
HUKM: MANIPULYATSIYA
Fast-food isteʼmol qilish ko‘pchilik uchun odatiy va tezkor ovqatlanish usuli boʻlsa-da, sogʻliq uchun katta zarar hisoblanadi. Fast-food isteʼmol qilish vazn ortishi va sogʻliqning yomonlashishiga olib keladi. Shuningdek, insonning kayfiyati va ruhiy farovonligiga ham sezilarli taʼsir koʻrsatadi.
Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi fast-food, shakar va alkogolli ichimliklar iste’mol qilish depressiya, diqqat yetishmasligi, giperaktivlik sindromi va boshqa koʻplab psixologik muammolarga sabab bo‘lishini ko‘rsatuvchi bir nechta tadqiqotlar oʻtkazgan. “Supersize Me-2004” hujjatli filmi fast-food insonning ruhiy va jismoniy salomatligiga qanchalik ta’sir qilishi haqida ekstremal tasvirni taqdim etgan:1970-yil 7-noyabrda Parkersburgda tug‘ilgan prodyuser va yozuvchi Morgan Spurlok 30 kun davomida kuniga 3 marta McDonald’s mahsulotlarini isteʼmol qiladi va vazn ortishi, yuqori xolesterin, yuqori qon bosimi, kuchli bosh ogʻrigʻi, zaif energiya va qattiq depressiyani boshdan kechiradi.
Nima uchun fast-foodlar sogʻliqqa zarar yetkazadi?
Serotonin — uyqu va ishtahani tartibga soluvchi, kayfiyatimizga vositachilik qiluvchi va ogʻriqni his qiluvchi neyrotransmitter hisoblanadi. U, yuzasi yuz million nerv hujayralari bilan qoplangan oshqozon-ichak traktida ishlab chiqariladi. Bu muhitga qanday sifatdagi oziq-ovqat kelib tushishi uyqu, ovqatlanish, kayfiyat va ogʻriqlarga katta taʼsir ko‘rsatadi. Qayta ishlangan oziq-ovqatlar koʻpincha vodorodlangan va ularni trans yogʻlarga aylantiradigan nosogʻlom yogʻlarga boy.
Shuningdek fast-food isteʼmol qilish quyidagilar orqali miyya faoliyatiga ta’sir qiladi:
Qonda shakar miqdorining ortishi:
Fast-foodlarda koʻpincha shakar va tozalangan uglevodlar juda koʻp boʻladi, bu esa qondagi qand miqdorining tez koʻtarilishiga, keyin esa buzilishlarga olib kelishi mumkin. Charchoq, asabiylashish va hatto tushkunlik hissi kelib chiqadi. Qondagi qand miqdori beqaror bo‘lsa, bu diqqatni jamlashda qiyinchiliklarga va qisqa muddatli xotira bilan bogʻliq muammolarga olib kelishi mumkin.
Oziq moddalar soʻrilishidagi muvozanatning buzilishi:
Fast-food o‘zining yuqori kaloriyali tarkibi bilan mashhur, lekin u koʻpincha umumiy salomatlik, aqliy farovonlik va kognitiv funksiya uchun muhim bo‘lgan oziq moddalar bilan taʼminlay olmaydi. Vitaminlar, minerallar va sog‘lom yog‘lar kabi hayotiy elementlar turli xil fiziologik jarayonlarni qoʻllab-quvvatlashda muhim rol oʻynaydi. Shu jumladan, ushbu sogʻlom elementlar optimal miya funksiyasini saqlab qolish uchun juda zarurdir.
Muhim ozuqa moddalarining yetishmasligi ruhiy salomatlikka sezilarli ta’sir koʻrsatishi mumkin, bu esa sustlik, kayfiyatning oʻzgarishi va diqqatni jamlashda qiyinchilik kabi bir qator muammolarga olib keladi.
Bundan tashqari, fast-foodlarda omega-3 yogʻ kislotalari kabi sogʻlom yogʻlarning yoʻqligi ruhiy salomatlik uchun zararli taʼsirni yanada kuchaytirishi mumkin. Bu yogʻlar miya ho‘jayralari membranalarining ajralmas tarkibiy qismlari bo‘lib, kognitiv funktsiya, kayfiyatni tartibga solish va umumiy aqliy farovonlik bilan bogʻliq hisoblanadi.
Fast-foodlarni doimiy ravishda isteʼmol qilish ayrim nevrologik holatlar: kayfiyat oʻzgarishi, stress, diqqatni jamlashda qiyinchiliklarga duch kelishga sabab boʻlsa-da, aqliy zaiflikni keltirib chiqarishi haqidagi ayni tadqiqotlar mavjud emas.
Faktchekerlar hamjamiyatiga qo‘shiling.