AQShdagi saylovlardan avval ijtimoiy tarmoqlar  dezinformatsiyani kuchaytirmoqda

AQShda prezidentlik saylovlari yaqinlashgan sari ko‘proq odamlar ijtimoiy tarmoqlarning yangiliklar va dezinformatsiya tarqalishidagi  o‘rni haqida o‘ylay boshladilar.

Yaqinda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, 2020-yilgi saylovlarda yolg‘on ma’lumotni cheklashda bir paytlar samarali bo‘lgan Meta algoritmlari aslida muammoni faqat vaqtinchalik jilovlay olgan. Hozir ko‘pchilik, ayniqsa, yoshlar yangiliklarni ijtimoiy tarmoqlardan olayotgani sababli, yolg‘on ma’lumotlarni tarqatish xavfi ortib bormoqda. Mutaxassislarning aytishicha, bizga platformalar shaffofligi va mustaqil OAV qo‘llab-quvvatlash kerak.

Bugungi kunda aksariyat uchun Facebook, Instagram, YouTube va TikTok kabi ijtimoiy tarmoqlar allaqachon tanish yangiliklar manbaiga aylangan. Yosh avlod, ayniqsa Z avlodi, yangiliklar olish uchun ushbu platformalarni tobora ko‘proq tanlamoqda. So‘rovlar shuni ko‘rsatadiki, X va Facebook kabi tarmoqlar foydalanuvchilarining deyarli yarmi har kungi yangiliklarni ular orqali oladi.

Bu kabi ijtimoiy tarmoqlarga o‘tish global tendentsiya – odamlarning an’anaviy yangiliklar manbalariga obuna bo‘lishdan voz kechishiga to‘g‘ri keladi. Amerikaliklarning atigi 16 foizi yangiliklar uchun pul to‘lashga tayyor va ko‘pchilik allaqachon obunani bekor qilishni rejalashtirmoqda. Biroq, aksariyat respondentlar dezinformatsiya tarqalishda davom etayotganini tan olishadi va ular bundan xavotirda.

Dezinformatsiya muammosi nafaqat Qo‘shma Shtatlar bilan cheklanib qolmaydi, u globaldir. 66 ta davlatdan kelgan ekspertlar uning tarqalishida siyosatchilar va ijtimoiy tarmoqlar egalarining hissasi katta ekanini ta’kidlamoqda. Axborot muhiti bo‘yicha xalqaro guruh (IPIE) tadqiqotiga ko‘ra, Facebook, YouTube, TikTok va generativ sun’iy intellekt bu borada jiddiy xavf tug‘diradi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, sog‘lom axborot muhitini yaratish uchun biz uchta muhim jihatga e’tibor qaratishimiz zarur: axborotning to‘g‘riligi, fikrlar xilma-xilligi va ommaviy axborot vositalari egalarining xilma-xilligi. Shunga qaramay, mutaxassislarning uchdan ikki qismi dezinformatsiya bilan bog‘liq vaziyat kelgusi yillarda faqat yomonlashishini kutmoqda.

Jurnalistlar ham bu o‘zgarishlardan chetda qolmayapti. Doimiy yangiliklar oqimi va ish hajmining ortib borishi charchashga olib keladi. “Muck Rack” tadqiqotiga ko‘ra, jurnalistlarning yarmidan ko‘pi stress tufayli kasbini o‘zgartirish haqida o‘ylamoqda. Bu holat, ayniqsa, saylovlar kabi muhim vaqtlarda axborot tashkilotlarining barqarorligiga tahdid soladi.

Bularning barchasi media-kompaniyalar va ijtimoiy platformalar faol bo‘lishi kerakligini ko‘rsatadi. Meta kabi gigantlarning shaffofligi ularning algoritmlari dezinformatsiyaga qarshi kurashishda yordam berishning kalitidir.